Özel Dedektiflik ve İş Takipçiliğinde Mükellefiyet Türü ve Belge Düzeni

İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı, yayımladığı 04.01.2024 tarihli ve 62030549-120[37-2019/1029]-17716 sayılı özelge ile özel soruşturma, özel dedektiflik ve iş takipçiliği faaliyetlerinin vergisel statüsünü ve belge düzenini netleştirdi. İdare, söz konusu faaliyetlerin serbest meslek kazancı değil, ticari kazanç kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini bildirdi.

Gelir İdaresi değerlendirmesinde 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 37, 65 ve 66. maddelerine atıfta bulundu. Kanuna göre serbest meslek faaliyeti sermayeden ziyade şahsi mesaiye ve mesleki bilgiye dayanırken; ticari kazanç sermaye ve emek ortaklığıyla yürütülen devamlı organizasyonlardan doğuyor. Özel dedektiflik ve iş takipçiliği hizmetlerinin sermaye unsuru ve devamlı bir organizasyon çatısı altında ifa edilmesi sebebiyle ticari kazanç sayıldığı belirtildi.

221 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği açıklamalarına da yer verilen özelgede, bir faaliyetin kişisel mesai içermesinin tek başına serbest meslek kazancı doğurmayacağı vurgulandı. Şahsi çalışmanın ticari bir organizasyon yapısı içerisinde yürütülmesi durumunda, elde edilen gelirin ticari kazanç hükümlerine tabi tutulmasının yasal bir zorunluluk olduğu ifade edildi.

Defter ve belge düzeni bakımından ise 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri işaret edildi. Dedektiflik ve iş takipçiliği icra eden mükelleflerin serbest meslek makbuzu düzenleyemeyeceği, sundukları hizmetler karşılığında fatura kesmek zorunda oldukları; fatura düzenleme sınırının altındaki işlemler için ise perakende satış vesikası kullanabilecekleri kaydedildi.

Defter tutma mecburiyetinde Vergi Usul Kanunu'nun 176 ila 181. maddeleri tatbik edilecek. İlgili mükellefler işe başladıkları ilk hesap döneminde işletme hesabı esasına göre veya ihtiyari olarak bilanço esasına göre defter tutabilecek. Takip eden dönemlerde ise Kanun'un 177. maddesinde yer alan yıllık iş hacmi hadlerine göre sınıf tespiti yapılacak.

Öte yandan ticari kazanç hükümleri çerçevesinde sunulan bu hizmet bedelleri üzerinden gelir vergisi tevkifatı (stopaj) yapılmayacak. Katma Değer Vergisi Kanunu açısından genel orana tabi bulunan bu faaliyetlerde yüzde 20 oranında KDV hesaplanması ve düzenlenen faturada açıkça gösterilmesi gerekecek.