Türkiye ETS Pilot Döneminde Ücretsiz Tahsisat ve SKDM Maliyeti Riski

Türkiye'nin 27 Ağustos 2026'da yürürlüğe giren yönetmelikle hukuki altyapısını kurduğu Emisyon Ticaret Sistemi'nde (ETS), 2026 ve 2027 yıllarını kapsayan pilot döneme ilişkin ücretsiz tahsisat uygulaması sanayi temsilcileri ve uzmanlar tarafından tartışılıyor. 3 Eylül 2026 tarihli resmî duyuru ile kıyas yöntemi kapsamında ücretsiz tahsisat oranının yüzde 100 olarak belirlenmesi, piyasada oluşması beklenen caydırıcı fiyat sinyalini zayıflatma riski taşıyor.

Sürdürülebilir Ekonomi ve Finans Araştırmaları Derneği (SEFİA) Kıdemli Araştırmacısı Cankut Kaan Bolat tarafından yapılan değerlendirmede, Türkiye ETS'sinde pilot dönemde fiilen bir karbon bedeli ödenmeyip yalnızca raporlama yapılmasının dış ticarette maliyet yaratabileceğine dikkat çekildi. Avrupa Birliği'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) kapsamında 2026 yılının ikinci çeyreği için resmî sertifika fiyatı ton karbondioksit eşdeğeri başına 75,28 euro olarak açıklanmıştı.

Türkiye'de üreticilerin ödediği karbon maliyeti sıfır veya düşük kaldığı sürece, AB'ye yapılan ihracatta SKDM yükümlülüğünden mahsup edilebilecek bir karbon bedeli oluşmayacaktır. Bu durumun, Türkiye'de toplanarak sanayinin yeşil dönüşümünde kullanılabilecek fonların doğrudan AB tarafında sertifika bedeli olarak ödenmesine yol açabileceği ifade edildi.

Sistemin işleyişine ilişkin yürürlükteki mevzuata göre emisyon raporlarının MEDAS üzerinden TÜRKAK akreditasyonuna sahip bağımsız doğrulayıcı kuruluşlarca onaylanması zorunlu tutuluyor. Ancak doğrulanmış emisyon, ücretsiz tahsisat ve teslim yükümlülüğü verilerinin kamuoyuna açıklanması yetkisi İklim Kanunu çerçevesinde Karbon Piyasası Kurulu'na bırakılmış bulunuyor.

Uzmanlar, sanayicinin yatırım kararlarını netleştirebilmesi ve karbon kaçağı riskinin önlenmesi amacıyla, pilot dönem sonrasına ilişkin kademeli ücretsiz tahsisat azaltım takviminin en geç 2027 yılına kadar resmen ilan edilmesi gerektiğini belirtiyor.