Avrupa ve ABD'den Çifte Enflasyon Sinyali: Küresel Faiz Baskısı Neden Sürüyor?

Küresel piyasalarda parasal gevşeme umutları yerini yeniden sıkılaşma ve yüksek faiz ortamının devam edeceği beklentisine bırakıyor. Almanya Merkez Bankası Başkanı Joachim Nagel'in Avrupa Merkez Bankası için ek faiz artışını açıkça masaya getirmesi ve eş zamanlı olarak ABD üretici enflasyonunun eylülde güçlü bir sıçrama kaydetmesi, dış finansman kullanan ve Avro Bölgesi ile ticaret yapan şirketlerimizin maliyet hesaplarını doğrudan etkileyecek yeni bir döneme işaret ediyor.

Enflasyonda Yapışkanlık ve Merkez Bankalarının İkilemi

Uluslararası Para Fonu yıllık toplantıları kapsamında açıklamalarda bulunan Bundesbank Başkanı ve ECB Yönetim Konseyi Üyesi Joachim Nagel, çekirdek enflasyondaki direncin sürmesi halinde politika faizinde yukarı yönlü ayarlama yapılabileceğini belirtti. ECB'nin mevcut döngüde daha önce iki kez faiz artırımına gittiğini hatırlatan Nagel, faiz artırım seçeneklerinin henüz tükenmediğini ve özellikle hizmet enflasyonu ile çekirdek göstergelerdeki katılığın yakından izlendiğini vurguladı. Bu sözlü yönlendirmenin hemen ardından para piyasaları, ECB'nin aralık ayı toplantısında mevduat faizinde 25 baz puanlık bir artışa gitme ihtimalini fiyatlamaya başladı ve kısa vadeli Avrupa tahvil getirileri yukarı yönlü hareketlendi.

Atlantik'in diğer yakasında açıklanan eylül ayı Üretici Fiyat Endeksi verileri ise tablonun yalnızca Avrupa ile sınırlı olmadığını teyit etti. ABD'de ÜFE eylülde aylık bazda yüzde 1,3 artış gösterirken, yıllık üretici enflasyonu yüzde 6,3 seviyesine tırmandı. Her iki verinin de piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşmesi, hammadde ve toptan eşya fiyatlarındaki maliyet baskısının nihai tüketici fiyatlarına yansıma potansiyelini canlı tutuyor. Üretici maliyetlerindeki bu ivmelenme, küresel dezenflasyon sürecinin beklenenden çok daha engebeli bir patikada ilerleyeceğini gösteriyor.

Değerlendirmemiz: Dış Borçlanmada Maliyet Artışı Kaçınılmaz

Değerlendirmemize göre, Avrupa ve ABD'den gelen bu eş zamanlı veriler, Türk reel sektörünün yurt dışı borçlanma maliyetlerinde yakın vadede bir gevşeme beklememesi gerektiğini ve özellikle avro cinsi işletme sermayesi finansmanında faiz yükünün artacağını ortaya koymaktadır.

Bu görüşe varmamızın temel gerekçesi, ECB'nin politika faizini artırma ihtimalinin doğrudan Euribor gibi gösterge faiz oranlarına yansıması ve ABD üretici enflasyonunun küresel dolar likiditesini pahalı tutmaya devam etmesidir. Para politikası aktarım mekanizması gecikmeli çalıştığı için, Avrupa tahvil faizlerindeki yükseliş ve merkez bankalarının sıkı duruşu, Türkiye'deki şirketlerin yurt dışından sağladığı sendikasyon, prefinsman ya da akreditif kredilerinin marjlarına ek maliyet olarak yansıyacaktır. Çekirdek enflasyon ile hizmet enflasyonundaki katılık aşılamadığı sürece, merkez bankalarının faiz indirimlerine geçişi ötelenmekte, bu durum fonlama vadesini uzatmak isteyen işletmelerin maliyetlerini doğrudan yukarı çekmektedir.

Şirketler İçin Uygulama Senaryosu

Bu gelişmelerin Türk şirketlerinin bilançolarına ve finansman giderlerine nasıl yansıyacağını somut bir senaryo üzerinden ele alalım.

Varsayalım ki ihracatçı bir imalat sanayi işletmesi, hammadde alımını finanse etmek üzere yurt dışı bir finans kuruluşundan ya da yerli bir bankanın döviz kredisi penceresinden 1.000.000 avro tutarında değişken faizli kredi kullanmış olsun. Bu kredinin sözleşme şartlarında faizin Euribor artı yüzde 3 banka marjı olarak belirlendiğini kabul edelim.

• İlk aşamada, piyasalardaki mevcut faiz düzeyine göre işletmenin katlandığı taban faizin yüzde 3,50 olduğunu ve toplam yıllık faiz oranının yüzde 6,50 seviyesinde bulunduğunu varsayalım. Bu durumda işletmenin yıllık finansman gideri 65.000 avro düzeyindedir.

• İkinci aşamada, Nagel'in işaret ettiği doğrultuda ECB'nin aralık ayında 25 baz puan, yani yüzde 0,25 oranında ilave faiz artışına gittiğini ve bu artışın kredi faizine birebir yansıdığını varsayalım. Yeni faiz oranı Euribor tarafında yüzde 3,75'e, banka marjıyla birlikte toplamda yüzde 6,75'e çıkacaktır.

• Sonuç olarak, işletmenin yıllık finansman maliyeti 65.000 avrodan 67.500 avroya yükselecektir. 1.000.000 avroluk anapara üzerinden hesaplanan yıllık 2.500 avroluk bu doğrudan maliyet artışı, ilk bakışta yönetilebilir görünse de işletmenin döviz cinsi kâr marjını doğrudan daraltacaktır. Ayrıca ABD ÜFE verisinin gösterdiği gibi girdi maliyetlerinin küresel ölçekte artması durumunda, işletmenin aynı hammadde miktarı için ihtiyaç duyacağı kredi anaparası da büyüyecektir.

Bundan Sonra İzlenecek Süreç ve Riskler

Önümüzdeki dönemde mali işler yöneticilerinin ve işletme sahiplerinin dikkatle takip etmesi gereken temel dinamikler şunlardır:

• ECB'nin aralık ayı toplantısında alacağı karar ve karar metninde yer alacak faiz patikasına ilişkin yönlendirmeler.

• ABD üretici fiyatlarındaki yüzde 1,3'lük aylık artışın tüketici fiyat endeksine ve Fed'in politika adımlarına ne ölçüde yansıyacağı.

• Avrupa tahvil getirilerindeki yükselişin Türk bankalarının yurt dışı borçlanma maliyetlerine ve dolayısıyla ihracat reeskont kredisi dışındaki döviz kredisi faizlerine olan yansıması.

• İhracat pazarlarımızdaki nihai talep koşulları; zira yüksek faiz ortamının devam etmesi, ana pazarımız olan Avro Bölgesi'nde tüketim ve yatırım harcamalarının baskılanması riskini beraberinde getirmektedir.

Finansman yöneticilerinin ve mali müşavirlerin, değişken faizli avro ve dolar cinsi borçlanmalar için faiz riskini sınırlayıcı sözleşmeleri gözden geçirmeleri, nakit akış tablolarında finansman maliyeti projeksiyonlarını yukarı yönlü güncellemeleri yerinde bir tedbir olacaktır.