Kurda 49,53 Zirvesi ve Yükselen Beklentiler: Enflasyonda Katılık Sınavı

Dolar/TL kurunun serbest piyasada 49,53 seviyesine tırmanarak yeni bir zirve kaydetmesi ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından yayımlanan Ekim 2026 Piyasa Katılımcıları Anketi sonuçları, reel sektörün maliyet ve fiyatlama dengelerini yeniden gündemin ilk sırasına taşıdı. Ankette 2026 yıl sonu tüketici enflasyonu beklentisinin yüzde 29,63 seviyesine, 12 ay sonrası kur beklentisinin ise 59,26 TL düzeyine çıkması, mali işler yöneticilerinin önümüzdeki döneme dönük nakit akışı ve bütçe planlamalarını daha temkinli kurmasını zorunlu kılıyor. Büyüme tahmininin yüzde 2,9 seviyesine gerilediği bir ortamda, dövizdeki hareketliliğin fiyatlama alışkanlıkları üzerindeki baskısı işletmeler açısından yakından takip edilmelidir.

Anket Göstergeleri ve Piyasa Gerçekleri

Merkez Bankası'nın reel sektör ve finansal sektör temsilcilerinden oluşan 71 katılımcıyla gerçekleştirdiği Ekim 2026 anketi, orta vadeli beklentilerdeki katılığın sürdüğünü açıkça ortaya koyuyor. Katılımcıların 2026 yıl sonu TÜFE beklentisi bir önceki anket dönemindeki yüzde 29,61 seviyesinden yüzde 29,63 seviyesine yükseldi. Gelecek 12 ay sonrasına ilişkin enflasyon beklentisi ise yüzde 23,70 düzeyinden yüzde 23,89 seviyesine çıktı. Enflasyon tahminlerinin dağılımına bakıldığında, katılımcıların yüzde 48,48 gibi önemli bir bölümünün 12 ay sonraki enflasyonu yüzde 23,00 ile 24,99 aralığında öngördüğü görülüyor. Buna karşılık 24 ay sonrası enflasyon beklentisi yüzde 18,32 seviyesinden yüzde 17,94 düzeyine gerileyerek uzun vadede sınırlı da olsa bir dezenflasyon umudunu koruyor.

Kur tarafında ise kısa ve orta vadeli görünüm arasında belirgin bir ayrışma dikkat çekiyor. Katılımcıların cari yıl sonu dolar/TL tahmini 51,57 TL seviyesinden 51,55 TL seviyesine sınırlı bir düşüş kaydetmiş olsa da, spot piyasada sabah seansında test edilen 49,53 TL'lik rekor seviye yıl sonu hedefine oldukça yaklaşıldığını gösteriyor. Euro/TL tarafında da 55,62 seviyeleri görülürken, asıl kritik değişim 12 ay sonrası dolar kuru beklentisinde yaşandı. Piyasa katılımcıları, bir önceki anket döneminde 58,60 TL olarak tahmin ettikleri 12 ay sonrası kur beklentisini 59,26 TL düzeyine revize etti. Bu tablo, döviz kurundaki yukarı yönlü seyrin önümüzdeki bir yıllık vadede kademeli biçimde süreceğine dair genel bir konsensüs olduğunu teyit ediyor.

Para politikası cephesinde ekim ayı Para Politikası Kurulu toplantısına ilişkin politika faizi beklentisi ile Borsa İstanbul Repo ve Ters-Repo Pazarı gecelik faiz beklentisi yüzde 36,00 seviyesinde şekillendi. Gecelik faiz beklentisinin yüzde 37,00 seviyesinden yüzde 36,00 düzeyine gerilemesi para politikasında temkinli bir gevşeme alanı beklendiğini işaret etse de, ekonomik aktivitedeki ivme kaybı resmi rakamlara yansımış durumda. Anket sonuçlarına göre 2026 yılı büyüme beklentisi yüzde 3,0 düzeyinden yüzde 2,9 seviyesine düşürüldü; 2027 yılı büyüme öngörüsü ise yüzde 3,9 seviyesinde sabit kaldı.

Maliyet Kanalı ve Enflasyon Dinamikleri

Değerlendirmemize göre, döviz kurunun 49,53 TL ile tarihi zirveyi tazelemesi ve 12 ay sonrası kur beklentisinin 59,26 TL'ye taşınması, en çok ithal girdi bağımlılığı yüksek imalatçı ve toptancı işletmelerin fiyatlama esnekliğini daraltacak; iç pazarda nihai tüketiciye yönelik çalışan firmalar için ise talep daralması nedeniyle maliyet artışlarını etiketlere yansıtmak çok daha zorlu hale gelecektir.

Bu görüşe varmamızın temel gerekçesi, döviz kurundaki artışın doğrudan girdi maliyetlerini yukarı çekmesi ve işletme sermayesi ihtiyacını büyütmesidir. İthal hammadde, enerji ve ambalaj malzemesi kullanan üreticiler, kurdaki her yukarı hareketi doğrudan birim maliyetlerinde hissetmektedir. Ancak büyüme beklentisinin yüzde 2,9 düzeyine gerilemesi, iç pazardaki tüketim iştahının yavaşladığını ve talep yönlü baskının zayıfladığını göstermektedir. İthal girdi kullanan üretici maliyet artışıyla karşı karşıya kalırken, zayıflayan nihai talep nedeniyle bu artışı aynı hızda satış fiyatına ekleyemeyecek ve kar marjlarından taviz vermek zorunda kalacaktır. Küresel piyasalarda ABD üretici fiyatlarının eylülde aylık yüzde 1,3 ve yıllık yüzde 6,3 ile güçlü artış kaydetmesi ve Fed'in aralık toplantısında faiz artırımı ihtimalinin yüzde 92'ye yükselmesi de dış finansman maliyetlerinin yüksek kalmaya devam edeceğini göstermektedir.

Bütçeleme ve Fiyatlamada Somut Senaryo

İşletmelerin bu makro verileri kendi operasyonlarına nasıl uyarlayabileceğini somut bir hammadde ithalatı senaryosu üzerinden adım adım gösterelim:

• Varsayalım ki imalat sektöründe faaliyet gösteren bir işletme, üretim bandını beslemek amacıyla 100.000 dolar tutarında ithal hammadde alımı planlamaktadır.
• Güncel spot kur olan 49,53 TL üzerinden yapılan hesaplamada, bu siparişin işletmeye bugünkü toplam maliyeti 4.953.000 TL tutarındadır.
• İşletmenin mali işler biriminin 12 ay sonrası için bütçe hazırladığını ve TCMB Piyasa Katılımcıları Anketi'ndeki 12 ay sonrası kur beklentisi olan 59,26 TL düzeyini baz aldığını varsayalım.
• Gelecek 12 ay sonra teslim alınacak aynı 100.000 dolarlık hammadde siparişinin Türk lirası karşılığı 5.926.000 TL seviyesine ulaşacaktır.
• Bu durumda işletme, yalnızca kur beklentisindeki değişim nedeniyle aynı fiziksel girdi hacmi için 973.000 TL tutarında ilave işletme sermayesi ve finansman ihtiyacı ile karşı karşıya kalacaktır. Bu fark, Türk lirası bazında yüzde 19,64 oranında bir girdi maliyeti artışına işaret eder.

Şirket bu maliyeti fonlamak için piyasada oluşan yüzde 36,00 civarındaki gecelik faiz veya kredi maliyetlerine katlanmak zorunda kaldığında, finansman gideri yükü operasyonel karlılığı doğrudan aşındıracaktır. Dolayısıyla bütçelemeyi anket ortalamalarına göre yapan şirketlerin, satış vadelerini ve iskonto oranlarını bu finansman yükünü dengeleyecek şekilde şimdiden revize etmesi zorunludur.

Uygulamada Dikkat Edilecekler ve Sonuç

Mali müşavirler ve şirketlerin finans yöneticileri açısından bu dönemde pasif bir bütçe takibi yeterli olmayacaktır. Kurdaki oynaklık ve 12 ay sonrasına ilişkin yükselen beklentiler, stok yönetiminden tahsilat vadelerine kadar uzanan operasyonel süreçlerin yeniden kurgulanmasını gerektiriyor. Girdi maliyetlerinin döviz cinsinden, satışların ise vadeli Türk lirası cinsinden yapıldığı yapılarda kur riskinden korunma araçlarının devreye alınması hayati önemdedir. Ayrıca Merkez Bankası'nın politika faizinde beklenen yüzde 36,00 seviyesi ve piyasa gecelik faizleri, nakit akışında yaşanacak en küçük bir tıkanıklığın bile yüksek faiz maliyetiyle sonuçlanacağını hatırlatmaktadır.

Sonuç olarak, spot kurun 49,53 TL seviyesine yerleştiği ve bir yıllık vadede 59,26 TL'lik bir kur seviyesinin fiyatlandığı bir tabloda, işletmelerin 2026 son çeyreği ve 2027 yılı bütçelerini agresif ciro büyümesi yerine nakit dengesi ve net işletme sermayesi disiplini üzerine kurması gerekmektedir.