Tax Free Satışlara 5 Puan İndirim: Perakendede Kurumlar Vergisi Rotası

Gelir İdaresi Başkanlığı İstanbul Defterdarlığı tarafından verilen güncel özelge, Türkiye'de ikamet etmeyen yolculara yapılan ve gümrükten fiilen yurt dışına çıkarılan teslimlerden elde edilen kazançların kurumlar vergisi matrahında 5 puan indirimli oran kapsamında olduğunu teyit etti. Perakende sektöründe özellikle yabancı turistlere ve yolculara yönelik satış yapan kurumlar vergisi mükellefleri için bu açıklama, geçmişte tereddüt barındıran kritik bir vergi teşvikini öngörülebilir ve yasal temeli sağlam bir avantaja dönüştürmüş durumdadır.

Özelgenin Kapsamı ve Hukuki Dayanak

Bilindiği üzere 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 32 nci maddesinde yapılan düzenleme ile kurumların münhasıran ihracattan elde ettikleri kazançlarına kurumlar vergisi oranının 5 puan indirimli olarak uygulanacağı hükme bağlanmıştı. Mevcut genel kurumlar vergisi oranı olan yüzde 25 dikkate alındığında, doğrudan ihracat faaliyetlerinden doğan kazançlar için oran yüzde 20 olarak tatbik edilmektedir. Ancak Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 11/1-b maddesi uyarınca yürütülen 'yolcu beraberi eşya' teslimlerinin, Kurumlar Vergisi Kanunu uygulamasında klasik ihracat kazancı gibi değerlendirilip değerlendirilemeyeceği konusu sahada önemli bir belirsizlik yaratmaktaydı.

İstanbul Defterdarlığı'nın değerlendirmesi bu tereddüdü ortadan kaldırdı. İdare; KDV Kanunu'nun 11/1-b maddesi çerçevesinde Türkiye'de yerleşik olmayan yolculara yapılan ve gümrük çıkışı teyit edilen satışların da ihracat niteliği taşıdığını kabul etti. Yapılan açıklamaya göre, 2023 yılı ve izleyen hesap dönemlerinde elde edilen söz konusu kazançlar için 5 puanlık kurumlar vergisi oranı indirimi uygulanabilecektir.

Valentra'nın Değerlendirmesi: Perakendede Rekabet ve Nakit Akışı Etkisi

Değerlendirmemize göre bu özelge, yalnızca usuli bir vergi yorumu değil, özellikle lüks perakende, mücevherat, saat, tekstil ve kozmetik gibi turizm kaynaklı ciro payı yüksek sektörlerde faaliyet gösteren kurumlar için doğrudan kârlılığı ve serbest nakit akışını destekleyecek nitelikte bir adımdır.

Bu görüşe varmamızın gerekçesi, yolcu beraberi eşya teslimlerinin doğası gereği yurt dışına yapılan klasik mal ihracatı ile aynı ekonomik amaca hizmet etmesidir. Ülkeye döviz kazandıran ve gümrükten çıkışı resmi belgelerle kanıtlanan bu satışların ihracat istisnasıyla paralel bir gelir vergilemesine tabi tutulması vergide adalet ve teşvik ilkeleriyle örtüşmektedir. Düzenleme, yabancı ziyaretçilere perakende mağazacılık üzerinden mal teslim eden şirketlerin üzerindeki efektif vergi yükünü kayda değer ölçüde hafifletecektir. Uygulamanın 2023 hesap dönemini de kapsaması, geriye dönük düzeltme ve iade imkanlarının da kapısını aralamaktadır.

Uygulama Örneği: İndirimli Matrahın ve Verginin Hesaplanması

Kurumlar Vergisi Genel Tebliği ve ilgili özelgede belirlenen kurallara göre, mükellefin birden fazla faaliyet alanı bulunması durumunda ihracat kazancı ayrıştırılmalı ve ticari bilanço kârına oranlama yöntemi kullanılmalıdır. İndirime konu kazanç tutarı, ne fiilen ihracattan elde edilen kazancı ne de ilgili dönemin safi kurum kazancını aşamaz.

Uygulamanın adım adım işleyişini somut bir senaryoyla gösterelim:

Varsayalım ki hazır giyim sektöründe perakende mağazaları işleten (A) A.Ş.'nin 2024 hesap dönemine ait ticari bilanço kârı 20.000.000 TL, kanunen kabul edilmeyen giderler ve diğer indirimler sonrası safi kurum kazancı (vergi matrahı) da 20.000.000 TL olsun.

İşletmenin ilgili dönemde KDV Kanunu'nun 11/1-b maddesi kapsamında onaylı belgelerle fiilen yurt dışına çıkarılmış tax free satışlarından elde ettiği kazanç tutarı ise 5.000.000 TL olarak tespit edilmiş olsun.

• Adım 1: İhracat Kazancının Ticari Kâra Oranı: 5.000.000 TL / 20.000.000 TL = %25
• Adım 2: 5 Puan İndirim Uygulanacak Matrah Tespiti: Safi kurum kazancı olan 20.000.000 TL'nin %25'i hesaplanır (20.000.000 TL x %25 = 5.000.000 TL). Bu tutar hem fiili ihracat kazancını hem de safi kurum kazancını aşmadığı için indirime esas matrah 5.000.000 TL'dir.
• Adım 3: İndirimli Kurumlar Vergisi Hesabı: İndirim kapsamındaki 5.000.000 TL'lik matraha yüzde 20 oranı uygulanır (5.000.000 TL x %20 = 1.000.000 TL).
• Adım 4: Genel Orana Tabi Matrahın Hesabı: Kalan 15.000.000 TL'lik genel kazanç matrahına genel kurumlar vergisi oranı olan yüzde 25 tatbik edilir (15.000.000 TL x %25 = 3.750.000 TL).
• Adım 5: Toplam Kurumlar Vergisi: Şirketin ilgili dönem toplam kurumlar vergisi 4.750.000 TL (1.000.000 TL + 3.750.000 TL) olur.

Eğer bu teslimler ihracat kazancı sayılmasaydı, şirketin 20.000.000 TL tutarındaki matrahı üzerinden yüzde 25 oranıyla 5.000.000 TL kurumlar vergisi hesaplanacaktı. Böylece söz konusu mükellef, 250.000 TL doğrudan nakit vergi tasarrufu elde etmiş olur.

Uygulamada Dikkat Edilecekler ve Belgelendirme Esası

Bu vergi avantajından yararlanmak isteyen kurumlar için en kritik husus şekil ve tevsik şartlarıdır. Gelir İdaresi'nin özelgede altını çizdiği üzere, perakende mağazaların indirimden faydalanabilmesi için KDV mevzuatındaki tüm usul, gümrük onay ve faturalama gerekliliklerinin eksiksiz yerine getirilmesi zorunludur.

• Fatura ve belgelerin KDV 11/1-b hükümlerine tam uygun düzenlenmesi gerekir.
• Satışa konu malların gümrükten fiilen yurt dışına çıkarıldığını tevsik eden onaylı nüshaların veya entegratör sistem kayıtlarının tam ve zamanında temin edilmiş olması şarttır.
• Muhasebe kayıtlarında yolcu beraberi satış hasılatı ve bu satışlara ilişkin maliyetler, diğer yurt içi satışlardan açık ve denetlenebilir biçimde ayrıştırılmalıdır.
• İndirime konu kazanç hesaplanırken ihracat kazancının ticari bilanço kârını veya safi kurum kazancını aşamayacağı kuralı beyanname aşamasında titizlikle gözetilmelidir.

Özetle, yolcu beraberi satış yapan mükelleflerin mali işler birimleri, 2023 ve 2024 dönemlerine ait kayıtlarını geriye dönük inceleyerek yararlanılabilecek vergi indirim tutarlarını tespit etmeli ve beyan süreçlerini tevsik edici belgeler ışığında yeniden yapılandırmalıdır.