Nakit akış tablosu nasıl hazırlanır? Dolaylı yöntemle örnek
İşletme, yatırım ve finansman faaliyetleri; dolaylı yöntemle adım adım örnek tablo ve bilançoyla mutabakat.
Gelir tablosu kârı, nakit akış tablosu ise paranın nereden gelip nereye gittiğini gösterir. Kâr eden bir işletmenin nakitsiz kalması mümkündür: satışlar vadeliyse, stok artıyorsa ya da kâr yatırıma gidiyorsa kasa boşalır. Nakit akış tablosu bu farkı görünür kılar.
TFRS uygulayan işletmelerde tablo TMS 7'ye göre hazırlanır; BOBİ FRS de nakit akış tablosu ister. Tekdüzen Hesap Planı'ndaki nakit akım tablosu da aynı mantığa dayanır.
Tablonun üç bölümü
- İşletme faaliyetleri: esas faaliyetten doğan nakit. Müşteri tahsilatları, tedarikçi ve personel ödemeleri, ödenen vergiler.
- Yatırım faaliyetleri: uzun vadeli varlık alım ve satımları. Makine, taşıt, bina, iştirak.
- Finansman faaliyetleri: borçlanma ve özkaynak hareketleri. Kredi kullanımı ve geri ödemesi, sermaye artırımı, kâr payı ödemesi.
Dolaylı yöntem
Uygulamada en çok kullanılan yöntemdir. Dönem net kârından başlanır ve kâra etki edip nakit hareketi yaratmayan kalemler düzeltilir:
- Dönem net kârını yazın.
- Nakit çıkışı gerektirmeyen giderleri ekleyin (amortisman, karşılık giderleri).
- Nakit girişi sağlamayan gelirleri çıkarın (gerçekleşmemiş kur farkı gelirleri, duran varlık satış kârları).
- İşletme sermayesindeki değişimleri yansıtın: alacak ve stok artışı nakdi azaltır, borç artışı nakdi artırır.
- Yatırım ve finansman hareketlerini ayrı bölümlere yazın.
- Net değişimi dönem başı nakde ekleyin ve bilançoyla karşılaştırın.
Örnek tablo
Varsayımsal bir işletmenin yıllık verileri (araç satışında kâr ya da zarar oluşmadığı varsayılmıştır):
| Kalem | Tutar (TL) |
|---|---|
| Dönem net kârı | 1.200.000 |
| Amortisman | 300.000 |
| Ticari alacaklardaki artış | −450.000 |
| Stoklardaki artış | −200.000 |
| Ticari borçlardaki artış | 150.000 |
| İşletme faaliyetlerinden nakit | 1.000.000 |
| Makine alımı | −800.000 |
| Taşıt satışı | 120.000 |
| Yatırım faaliyetlerinden nakit | −680.000 |
| Kredi kullanımı | 500.000 |
| Kredi geri ödemesi | −350.000 |
| Ödenen kâr payı | −200.000 |
| Finansman faaliyetlerinden nakit | −50.000 |
| Nakitteki net artış | 270.000 |
| Dönem başı nakit | 430.000 |
| Dönem sonu nakit | 700.000 |
Tablo şunu söylüyor: işletme 1,2 milyon TL kâr etti ama esas faaliyetinden 1 milyon TL nakit üretti. Aradaki farkın büyük kısmı müşterilerde bekleyen alacaktan kaynaklanıyor. Üretilen nakdin büyük bölümü yeni makineye gitti.
Mutabakat
Dönem sonu nakit, bilançodaki "nakit ve nakit benzerleri" ile aynı olmalıdır. TMS 7'ye göre nakit benzerleri, vadesi kısa (genellikle üç ay veya daha kısa) ve değer değişim riski önemsiz olan yatırımlardır. Tutmuyorsa sırasıyla şunlara bakın:
- Duran varlık satışı hem yatırım bölümüne hem de kâra bağlı kalemlere iki kez girmiş olabilir.
- Gerçekleşmemiş kur farkları düzeltilmemiş olabilir; döviz nakdin kur etkisi ayrı satırda gösterilir.
- Kredi faizleri bir bölümde hem gider hem ödeme olarak çift sayılmış olabilir.
Faiz ve kâr payı nerede gösterilir?
TMS 7, ödenen faiz ve kâr payının işletme ya da finansman faaliyetlerinde gösterilmesine izin verir. Hangisini seçtiyseniz her dönem aynı sınıflandırmayı kullanın ve dipnotta belirtin.
Özet
Net kârdan başlayın, nakit hareketi yaratmayan kalemleri düzeltin, işletme sermayesi değişimlerini yansıtın, yatırım ve finansmanı ayrı gösterin ve sonucu bilançodaki nakitle mutabık hale getirin. Kâr ile işletme nakdi arasındaki fark, yönetimin ilk soracağı soru olmalıdır.
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; örneklerdeki tutarlar varsayımsaldır. Mevzuat ve oranlar değişebilir; işleminize uygulamadan önce güncel düzenlemeyi ve mali müşavirinizi esas alın.